Thiết kế Trường Đại học Phương Nam

Minh họa hoạt động tại Sân Chính của thầy Kirby.

Quy hoạch sư Nguyễn Đỗ Dũng

Đồ án Quy hoạch Đại học Kinh tế – Kỹ thuật Phương Nam là sự hợp tác thứ hai giữa tôi và giáo sư kiến trúc và thiết kế đô thị Robert Kirby và là dự án đầu tiên giữa hai chúng tôi ngay tại Việt Nam. Dự án hợp tác trước đó mà chúng tôi cùng thiết kế là Trung tâm Văn hóa và Nghệ thuật trình diễn International Avenue tại Calgary (Canada) trị giá 80 triệu dollar (dự án đã được thành phố giao đất và đang tìm nguồn tài trợ để triển khai tiếp).

Thiết kế mặt bằng đựa dựa trên truyền thống kiến trúc Việt Nam với mạng lưới sân vuông và hành lang nối các dãy nhà. Trong thiết kế này, một mạng lưới những phố đi bộ rộng và những hàng lang hẹp kết hợp với sân trong với các kích thước khác nhau và khiến cho sinh viên, giảng viên và du khách dễ dàng di chuyển đồng thời kiến tạo một cảm thức mạnh về nơi chốn.

Khuôn viên đại học được chia cắt về không gian giữa một bên là không gian đô thị với mật độ xây dựng dày, công trình khối vuông tạo thành các block phố và tiếp cận gần với các tuyến đi bộ, và một bên tương phản là không gian mở với sân thể thao và công viên rợp bóng cây xanh. Sự tương phản này tạo một ấn tượng thị giác mạnh cho trường cũng như cung cấp cho sinh viên những ấn tượng thú vị nhất từ cả hai trải nghiệm.

Sân Chính (Central Courtyard) nằm giữa các khối Hành chính – Thư viện, Trung tâm dịch vụ Sinh viên và Giảng đường Chính là trái tim của cuộc sống đại học, nơi sẽ diễn ra những hoạt động cộng đồng quan trọng nhất. Sân Chính được thiết kế với bán phần giống như một nhà hát ngoài trời hay một quảng trường hình tam giác và phần kia là thảm cỏ và cây xanh được bố trí tự nhiên, bất đối xứng. Thiết kế này nhằm tạo ra một không gian hỗ trợ cả những hoạt động chính thống của nhà trường cũng như những cuộc nói chuyện cởi mở giữa thầy và trò, và cả những cuộc tụ tập và hẹn hò của giới trẻ.

Hai mảng cảnh quan “mềm” và “cứng” này được chia cắt bởi một dòng suối nhỏ ở giữa. Nước là một yếu tố quan trọng trong khuôn viên trường để tạo cảnh quan đồng thời, quan trọng hơn, tạo vi khí hậu trong điều kiện nắng nóng ở miền Đông Nam Bộ. Diện tích mặt nước lớn nằm ở điểm tiếp giáp giữa phần “đô thị đại học” và không gian mở sẽ tạo ra các dòng không khí lưu thông, làm mát công trinh. Những tuyến đi bộ chính cũng được bố trí những tấm che nắng lớn bằng vật liệu nhẹ, đan xếp vào nhau như những lớp mái cong truyền thống của Việt Nam là nhấn mạnh bản sắc kiến trúc của địa phương.

Nằm ở cuối tuyến đường chính dẫn vào khu đất từ quốc lộ 51 là cụm công trình dịch vụ và hành chính của trường. Những công trình này, bao gồm Khách sạn, nơi sinh viên ngành quản trị khách sạn và du lịch thực tập, cùng với tòa Hành chính – Thư viện và Trung tâm Sinh viên đồng thời là khoảng đệm giữ khu học và khu ở. Trong khi đó, các giảng đường và nhà làm việc được bố trí ở phía Bắc và phía Tây, giáp với rừng cao su, để đảm bảo sự yên tĩnh, nhất là nằm xa nhất khỏi tuyến đường sắt đi qua ranh giới phía Nam của khu đất.

Nhà ở sinh viên và giảng viên nằm dọc theo cạnh phía Tây của khu đất, dọc theo tuyến đường phụ từ khu dân cư phía Nam cho phép dễ dàng tiếp cận bằng giao thông cơ giới (hầm của các tòa nhà là nơi để xe) đồng thời có tầm nhìn đẹp ra khu rừng cao su và cảnh quan nông thôn xung quanh.

Tất cả các công trình được thiết kế theo dạng khối rỗng, có sân trong để lấy ánh sáng và thông gió tự nhiên cho các phòng cũng như tạo ra thêm những không gian xanh  nhỏ cho các thành viên của cộng đồng đại học ngồi đọc sách hay trò chuyện.

Cuối cùng, cũng giống như Khuê Văn Các trong di tích Văn Miếu tại Hà Nội, tòa nhà Hành chính – Thư viện, công trình trung tâm của trường, có kiến trúc mở với một ô vuông lớn trên mặt tiền chính – một hình ảnh ẩn dụ của quẻ Ly trong Kinh Dịch ám chỉ về sự học bắt đầu bằng việc làm trống rỗng những trật tự tư duy cũ trong đầu óc con người để tiếp nhận kiến thức và trí khôn.

Đây là một trong 5 đồ án thiết kế trường đại học mà tôi được tham gia. Vai trò chính của tôi trong đồ án này là lập chương trình xây dựng (tính toán quy mô thiết kế dựa trên nhu cầu phát triển của trường) và quản lý triển khai thiết kế chi tiết bên cạnh việc tham gia thiết kế ý tưởng với thầy Kirby.

Khách hàng: Trường Trung cấp Kỹ thuật Phương Nam | Vị trí: Xã Long Đức, Huyện Long Thành, Đồng Nai | Diện tích đất: 10 hecta

Thời gian: 2009 | Vai trò: Quy hoạch chi tiết 1/500 | Tình trạng: 2010: Phê duyệt quy hoạch – 2012: Triển khai thiết kế kỹ thuật

Hiện trạng

Sơ đồ tổ chức không gian do tôi lập

Mô hình Văn Miếu và công trình Khuê Văn Các.

Phác thảo ban đầu của thầy Kirby - Phối cảnh tổng thể

Phác thảo ban đầu của thầy Kirby - Phối cảnh khu vực Sân Chính

MẶt bằng tổng thế.

Tổ chức giao thông nội bộ.

Bản vẽ sơ đồ kiến trúc các công trình giảng đường.

Phối cảnh mắt người nhìn từ góc Tây Nam của khu đất.

Phối cảnh tổng thể.